De kern van het christelijk geloof

De kern van het christelijk geloof

Marcus Borg is een vooraanstaand kenner van het Nieuwe Testament. Hij is lid van het zogenaamde Jesus-Seminar, een genootschap van Nieuw-testamentici (waarvan bij uitzondering ook filmer Paul Verhoeven deel mag uitmaken). Borg schreef al vele boeken – over Jezus (uiteraard), over de relatie met andere godsdiensten, over spiritualiteit. Een van de belangrijkste werken van deze Amerikaanse theoloog is vorig jaar in het Nederlands vertaald: The Heart of Christianity - 'Het hart van het christendom'.

De titel belooft niets te veel. Met dit boek wil Borg doordringen tot het hart van de christelijke boodschap. Het woord ’hart’ is een veelgebruikte metafoor – ook en juist in de Bijbel. In die betekenis wordt het woord ook in dit boek gebruikt. Borg zoekt naar het kloppend hart van de christelijke traditie. Die traditie neemt Borg op in een moderne visie voor mensen van vandaag. Daarbij komt hij tot verrassende perspectieven.

Zijn boek is ingedeeld in twee hoofddelen. In het eerste deel bespreekt hij de christelijke traditie. Geloof, Bijbel, God en Jezus – elk van de thema’s wordt besproken onder de noemer van ‘het hart’. Geloof is de weg van het hart, de Bijbel het hart van de traditie, God het hart van de werkelijkheid, en Jezus het hart van God.

Het tweede deel gaat over het christelijk leven. Wat betekent de christelijke traditie voor het leven van christenen vandaag? Vooral in dat tweede deel komt hij (voor een progressief theoloog) tot verrassende uitspraken. Hij bepleit een herwaardering van het Bijbelse beeld van de wedergeboorte. Volgens Borg moeten we de gedachte van de wedergeboorte niet laten claimen door evangelicale christenen. Het is ook voor progressieve christenen een goed en noodzakelijk beeld om te laten zien wat de kern is van het christelijk leven. De christelijke boodschap wil mensenlevens transformeren

Tegelijk laat Borg zien dat er meer nodig is dan een persoonlijke verandering: christenen moeten ook staan voor de transformatie van de samenleving. Het één (het persoonlijke) mag niet worden uitgespeeld tegen het ander (het politiek-sociale).

De Nederlandse vertaling kreeg als ondertitel ‘Modern geloof en traditie’ mee. Die titel is passend. Borg weet beide goed met elkaar te verbinden in een inspirerende theologie. Het moderne zoekt Borg vooral in een historisch, metaforisch en sacramenteel verstaan van de Bijbelse boodschap. Hij noemt dit een ‘nieuw paradigma’. Het staat tegenover het oude paradigma dat de Bijbel leest als een letterlijk verslag van een goddelijke openbaring. De grote waarde van dit boek ligt voor mij in het feit dat Borg die beide paradigma’s wel tegenover elkaar plaatst, maar dat hij in zijn boek telkens ook probeert bruggen te bouwen tussen beide visies.

Als ik één minpunt moet noemen dan is het de vertaling. Omdat ik ook de Engelse versie las, viel me op hoe kreupel de vertaling soms is. Er staan ook regelrechte slordigheden in de tekst die een redacteur niet over het hoofd had mogen zien. Maar wie daar doorheen kijkt, houdt een mooi boek over.