Eén mens maakt het verschil

Eén mens maakt het verschil

'Er is Nederlandse les! Ga je mee?' - Zo'n simpele vraag kan een hele levensloop veranderen. Zo althans geschiedt in het verhaal 'De kraai' van Kader Abdolah, het boekenweekgeschenk van 2011. Ik weet het: het is mosterd na de maaltijd. Het is immers bijna wéér boekenweek. Maar het boekje lag al een tijd op mijn stapel te lezen boeken, en ik kwam er pas nu aan toe. Ik heb er geen spijt van dat ik het - zoals in dergelijke gevallen wel gebeurt - ongelezen in de kast heb geplaatst. 'De kraai' is een prachtig boekje.

We herkennen in het verhaal de levensloop van de schrijver zelf: gevlucht uit Iran kwam hij na vele omwegen naar Nederland en vond hier een nieuw vaderland. Maar dat dit niet vanzelf ging, toont de zin waarmee ik begon. Hij is van een vrijwilligster die in het asielzoekerscentrum op de ruit van de telefooncel tikt, waar op het moment de hoofdpersoon radeloos probeert familieleden te bereiken. Zijn lange verblijf in Nederland is na lange tijd nog steeds onzeker en hij zoekt naar mogelijkheden om aan geld te komen ten einde met behulp van mensensmokkelaars naar Canada te gaan. Maar het getik op de ruit zal een ommekeer in zijn levensloop betekenen.

De hoofdpersoon zal in Nederland blijven, en daar de Nederlandse taal meer dan machtig worden. Ik zei al: we herkennen in dit boekje de levensloop van Abdolah zelf. Net zoals de hoofdpersoon is hij een groot kenner van de Nederlandse literatuurgeschiedenis, en is hij zelfs uitgegroeid tot een van onze bekendste schrijvers. Het boekje is dan ook een indrukwekkend getuigenis van de nood van een asielzoeker en van de kracht om zich een plaats te veroveren in een nieuwe samenleving. Maar dan nog moet je geluk hebben - zoals een mens die jou ziet en op sleeptouw neemt.