Columns

Amen (55)

Ook de kerk is modegevoelig. Ik schreef al eens over de modekleuren in de kerk. Maar er bestaan ook modewoorden. Of zelfs: een nieuwe uitspraak van bekende woorden. Neem nu het woord waarmee wij elk gebed besluiten – het woord ‘amen’. Ik heb jarenlang uitsluitend gehoord dat mensen het uitspraken als (ik schrijf het maar even zoals je het zegt): amun. Maar steeds vaker hoor ik mensen zeggen: amèehn, met een bèeh-klank.

Waar komt dat vandaan? Ik kan het moeilijk traceren, maar ik vermoed dat het een gewoonte is die in evangelische kringen is ontstaan. Dat zou namelijk goed kunnen, want daar zijn ze – zeggen ze zelf – Bijbelgetrouw. En Bijbelgetrouwer kun je wat dit betreft niet zijn, want het Nieuwe Testament is geschreven in het Grieks en in het Grieks luidt het woord voor ‘amen’: Ἀμήν, en dat spreek je inderdaad uit als ‘amèehn’.

En toch krijg ik er de kriebels van. Net zoals ik er de kriebels van kreeg als mensen in de kerk spraken over ‘de Tenach’ als ze het Oude Testament bedoelden. Tenach – dat is de joodse benaming voor het Oude Testament. Wanneer je het woord hoorde wist je meteen wat voor vlees je in de kuip had: dat moest een fan van Israël zijn. ‘Hoorde’ schrijf ik met opzet, want die mode is al weer wat weggezakt. Maar ze heeft lange tijd standgehouden.

Die mode werkte ook anderen op de zenuwen, want ik herinner me dat de lutherse hoogleraar C.W.Mönnich ietwat geringschattend sprak over ‘de Tenachers’ als hij deze mensen bedoelde. Niet dat hij zijn neus optrok voor Israël. Integendeel, hij schreef in 1984 een schitterend boek over de weg van Israël (‘Een tak van de wilde olijf’) dat vandaag nog verplichte kost voor theologiestudenten zou moeten zijn. Nee, hij had de zaak misschien nog wel hoger dan ‘de Tenachers’, want in zijn ogen was het een vorm van ongeoorloofd flirten met het Jodendom. Je moest als christen je plaats weten en het Jodendom niet annexeren.

‘O, maar dan mogen wij ook geen Oude Testament meer zeggen,’ roepen anderen, ‘want het woord ‘oud’ riekt naar ‘verouderd’ en dat is het niet!’ Ja, er zijn mensen die ervoor pleiten om voortaan te spreken van Eerste en Tweede Testament. Ben ik ook niet voor. Ik begrijp de redenen, maar ik vind het allemaal wat te gewild. Bovendien, bepaalde woorden zijn zo ingeslepen dat je ze er toch niet uit krijgt. En ik vind ook dat je ze er niet moet willen krijgen. Als ze misverstanden wekken (wat ik niet denk): leg het dan uit hoe het zit.

Nog even en we moeten ook zingen: Hal-loeja. Want dat staat er in het Hebreeuws letterlijk wanneer wij gewoon ‘halleluja’ zeggen. Je hoort al wel de variant ‘halleloeja’ (vooral in Rooms-katholieke kringen). Maar laten wij het bij gewoon Nederlands houden. Het was, meen ik, dezelfde Mönnich die ooit zei: ‘God spreekt ook Mokums’. Hij bedoelde: hij verstaat onze moerstaal. Amun.