Columns

Celibaat voor dominees? (91)

Of het vanwege de komkommertijd was, weet ik niet, maar een paar weken lang werd er in de kantlijn van de media over gesproken: over het celibaat voor predikanten. Ds. Henk de Jong had de kat deze bel aangebonden. De Jong (zelf overigens getrouwd en vader en zelfs grootvader) is van mening dat aankomende predikanten eens goed moeten nadenken of zij wel zullen trouwen, en zo ja: of zij dan kinderen moeten krijgen.

Hij deed deze oproep omdat partners van predikanten onder buitengewone hoge druk zouden staan, omdat de kerk hun leven bepaalt. En kinderen van dominees zouden meer dan gemiddeld het geloof vaarwel zeggen - ook geen reclame voor het leven in de pastorie. Het lijkt er dus op alsof je van een kijkje in de keuken van de kerk niet opknapt. De Jong hield zijn gehoor van aankomende predikanten dan ook voor: ‘Bezint, eer ge begint!’

Heeft De Jong gelijk? Voor een deel wel. Werk en privé lopen in een pastorie door elkaar. Daar moet je tegen kunnen. En inderdaad: kinderen van een predikant krijgen eerder dan anderen lucht van de al te menselijke kant van de kerk. En dan doel ik niet alleen op de gemeenteleden waarmee zij in aanraking komen, maar ook op hun eigen vader of moeder. Bovendien nemen zij onder leeftijdgenoten nog wel eens een uitzonderingspositie in vanwege dat ‘rare’ of in het oog springende beroep van vader of moeder.

Maar toch vind ik de oproep een misser. Niet alleen omdat genoemde argumenten ook voor tal van andere beroepen opgaan (huisartsen, kunstenaars, politici, etc.), maar vooral omdat er verondersteld wordt dat een dominee met de kerk getrouwd is. En die gedachte zou nu juist bestreden moeten worden!

Veel dominees hebben een Messiascomplex: ze menen dat alles van hen afhangt. Ik ken die neiging. In mijn eerste gemeente ging die zelfs zover dat ik me ook tijdens zomervakanties beschikbaar hield. Elke morgen ging ik bij de receptie op de camping waar we bivakkeerden navragen of er ook voor mij gebeld was. Die mogelijkheid had ik namelijk mijn gemeente geboden. Zat daar een hoog roepingsbesef achter? Welnee, als ik eerlijk ben, moet ik concluderen: ik wilde voldoen aan een vermeend verwachtingspatroon. Verméénd, want in werkelijkheid stelde niemand mij die norm, behalve…ikzelf. Ik bedoel maar: het probleem ligt dus niet altijd bij het beroep, maar vaak ook bij de predikant.

Ik gebruikte hierboven het woord ‘Messiascomplex’. Maar de betekenis daarvan doet nu juist geen recht aan de Messias zelf. Hij jakkerde niet door het heilige land, koortsachtig op zoek naar mensen die geholpen moesten worden. Nee, hij wandelde. En als hij in Kafarnaüm was, moesten de mensen in Nazareth even wachten. Of neem Paulus. Zelfs het leven van deze gedreven verspreider van de blijde boodschap ging niet op in zijn geestelijke taak, want hij was daarnaast tentenmaker.

Predikanten zouden zichzelf dus niet zo moeten overschatten. Ze moeten voor het broodnodige tegenwicht af en toe eens lekker wat met hun handen of hun lijf doen. Een kast timmeren, zangles nemen, voetballen met je kind, wroeten in je tuintje. Niets is zo goed voor een dominee als een dosis doodgewone burgerlijkheid. Dat houdt je met beide benen op de grond. Want ook een dominee is christen om daar meer méns van te worden.