Columns

Een nieuwe reformatie?

Heel veel kerken hebben ermee te maken: met het zogenaamde ‘gat’ in de kerk. Met dat gat worden ruwweg de 40-minners bedoeld. Zij ontbreken grotendeels in de kerk. Nou ja…in de kerk? In de kerkdienst bedoelen we dan voornamelijk. We moeten het ook weer niet erger maken dan het is. Maar niettemin is de zaak wel problematisch. 

Er heerst daardoor een crisissfeer in de kerk. De kerk zou nog maar een generatie verwijderd zijn van de afgrond. Daarom worden er koortsachtig allerlei pogingen ondernomen om het tij te keren, pogingen die tot doel hebben om de bestaande kerk aantrekkelijk te maken voor de jonge generatie. Ook ik en mijn kerk zijn bevangen door die koorts. En terecht, niets doen lijkt me noodlottig. Maar toch draag ik ook een groeiende twijfel en scepsis met me mee over dergelijke pogingen. 

Ik heb het gevoel dat de omvang van de verschuivingen in de cultuur nog altijd onderschat worden. Er is misschien wel een nieuwe reformatie aan de gang, een ingrijpende verandering in de wijze van geloven die niet meer past binnen de ‘mal’ van de traditionele kerken. In dat geval houden we de nieuwe generatie niet binnenboord door het opleuken van de bestaande kerk. Want daar komen de pogingen tot vernieuwing vaak wel op neer.

Dat opleuken levert bovendien ook weer nieuwe spanningen op. De mensen die zich nog wel thuis voelen in het bestaande model (en daar zijn ook nog genoeg jonge mensen bij!) zien vertrouwde zaken ‘verdunnen’, aangelengd tot iets dat waterig aandoet. De kerk is ‘hun’ kerk niet meer (dat is ze ook niet, ze ios van de Heer, maar vooruit dan maar). En omdat de aanpassingen lang niet altijd aanslaan bij de doelgroep, krijgen velen het gevoel: waar doen we het voor?  Voeg daar ook nog eens bij het schuldgevoel van veel ouderen dat zij eigenlijk de oorzaak zijn van het gat (‘we hebben het niet goed gedaan’) en je hebt een kerk vol onrust en onbehagen. Met andere woorden: het opleuken van de kerk(dienst) kan precies het tegenovergestelde effect hebben – een impasse.

Wat is dan wel de oplossing? Die heb ik, net als iedereen, ook niet op zak. Maar misschien is er wel een oplossingsrichting waarin we het moeten zoeken. Een oplossingsrichting die aansluit bij de stille revolutie die er gaande is. Ik denk aan twee dingen. Allereerst: de traditionele kerk houden zoals die is. Geloof erin. Laat je niet van de wijs brengen. Voor velen is het nog altijd een goed ‘product’. Maar doe daarnaast iets anders: maak de jonge generatie niet tot object, maar tot subject van hun eigen geloof(suitingen). 

Met dat laatste bedoel ik: geef als kerk de zaak van de jongere generatie uit handen aan de jongere generatie zelf. Bedenk niet zelf allerlei leuke plannen. Die komen er altijd weer neer op het aanpassen van de ander aan het bestaande model. Dat heeft geen zin. Geef ze de ruimte om op andere tijden en andere manieren hun netwerk rond Jezus te vormen. Bied openheid, faciliteer, steek er geld in. Maar laten ze het zelf doen. Maak ze zelf verantwoordelijk. Met alleen inhoudelijke ondersteuning als erom gevraagd wordt. Zo geef je de Geest de ruimte. Die kunnen we toch niet sturen. Die waait immers waarheen Hij wil. Als de nieuwe reformatie uit God is, zal ze toekomst hebben. Laat dus maar waaien. 

(Oneens of andere ideeën? Schrijf hieronder je reactie.)