Columns

Goed lezen

‘Vrouwen klimmen op het Vaticaan,’ zo las ik deze week in een krantenkop. In gedachten zag ik strijdbare actievoersters de koepel van de Sint Pieter beklimmen en hun spandoeken uitrollen. Ik dacht ook meteen te begrijpen waarom: vanwege het vrouwonvriendelijke klimaat in de Rooms-katholieke kerk natuurlijk! Die kerk is al twintig eeuwen een mannenzaak. En die mannen bepalen met hun opvattingen o.a. over anticonceptie de levens van miljoenen vrouwen. Geen wonder dat er nu eens actie kwam!

Maar toen ik het artikel las bleek het om iets heel anders te gaan. Vrouwen nemen steeds meer bepalende posities in op de hiërarchische ladder van het Vaticaan. Even afgezien van de positie van kardinaal en paus is elke baan er voor vrouwen toegankelijk. Het aantal vrouwelijke ambtenaren is er de afgelopen vijf jaar zelfs met vijf procent toegenomen. En de groei van dit aandeel wordt nog steeds sterk gestimuleerd. Bovendien worden mannen en vrouwen er al jaren gelijk betaald. 

Ik kon het bericht niet rijmen met de kop en daarom las ik die nog eens. Opeens zag ik het: ik had over één klein woordje heen gelezen. Er stond: ‘Vrouwen klimmen op IN het Vaticaan’! Door over dat ene woordje ‘in’ heen te lezen waren in mijn hoofd beelden geactiveerd die je doorgaans meekrijgt uit het nieuws. Maar die beelden vormden uitgerekend het tegendeel van waar het nu om ging! Hoor ik daar het woord ‘vooroordeel’?

Misschien herkent u het. Je leest een krantenbericht of een bladzijde uit een roman, maar gaandeweg merk je dat er iets niet klopt: kennelijk heb je iets gemist. Teruglezend merk je dat je iets over het hoofd zag of fout las. Lezen is dus – net zoals luisteren – niet zo eenvoudig. Hoe gemakkelijk kijkt een mens ook niet over zijn typfouten heen (in deze zin staat er een; zoek maar).

Zoiets kan ons ook overkomen bij het Bijbellezen. Al hebben we het daar meestal niet zo snel door. Zeker bij bekende Bijbelgedeelten hebben we al snel het gevoel dat ‘we toch al weten wat er staat’. Maar lezen is elke letter proeven, door een tekst kruipen zoals een slak over een tegel, met gevoel voor elke nuance in reliëf. Maar zelfs mensen die zeggen dat zij de Bijbel letterlijk nemen lezen niet altijd letter voor letter.

Waar gaat bijvoorbeeld de gelijkenis van Jezus over de man die zijn huis op een rots bouwde over? Over het geloof? Ja, maar dan niet in de zin van: aannemen wat Jezus zei, maar: doen wat Jezus zei. Kijk maar in Matteüs 7,24. Toch wordt de gelijkenis nog altijd op de eerste wijze uitgelegd. Ander voorbeeld: wij hebben leren spreken over een Jobsgeduld. ‘Een zeer groot en taai geduld,’ zegt Van Dalen. Maar als het Bijbelboek Job nu ergens over gaat dan nu juist over Jobs óngeduld! Lees het zevende hoofdstuk maar eens. En zo zou ik nog wel even door kunnen gaan.

Omdat wij oppervlakkig lezen horen wij wat wij altijd al dachten te weten. Maar Bijbellezen is als een dokter die via een stethoscoop haar oor te luisteren legt op de borst van een patiënt: door alle bijgeluiden uit te sluiten kan zij het hart van haar patiënt horen kloppen. Zo moeten wij ons oor te luisteren leggen op de Schrift. En op de krant natuurlijk. Want alleen dan horen wij iets nieuws. We moeten letterlijker lezen.