Columns

'Het kan anders, beter'

Er was een tijd dat er na Pasen altijd een windstille periode in de kerk optrad. De catechese was klaar. Het jeugdwerk stopte. Er waren geen kringen meer. De huisbezoeken waren afgelegd. Alleen de kerkenraadsvergaderingen draaiden nog door. Maar slechts op halve kracht, want als alles om je heen stilvalt, staat er ook minder op je agenda. Vanaf mei kon dus iedereen opademen.

Die tijd is voorbij. Ook in mei zijn er vaak nog activiteiten. En vergaderingen lopen door tot in juni. Het nieuwe seizoen moet immers in de grondverf gezet worden! Laatst was ik op een bijeenkomst waar er werd voorgesteld voortaan ook in juli maar bij elkaar te komen, want die tijd hadden we hard nodig! 

Maar dat is nog niet alles. Zaken lopen niet alleen langer door, er wordt in het algemeen ook méér georganiseerd. Symptomatisch voor die trend is het opschrift van een tijdschrift dat ik laatst las: ‘De kerk kan anders, beter.’ Die gedachte ben ik de afgelopen jaren al in heel wat verschillende bewoordingen tegengekomen. De opvatting erachter is steeds hetzelfde: als we er maar een schepje bovenop doen, dan wordt de kerk leuker, groter, aantrekkelijker. Maar ik geloof er niet meer zo in. Sterker: er zit iets ongezonds in. 

Ik durf wel de stelling te verdedigen dat de situatie in de kerk verre van ideaal is, niet omdat we te weinig doen, maar omdat we teveel van elkaar zijn gaan vragen. De dadendrang in kerken kreeg de trekken van overspannenheid. En van overspannenheid wordt niemand vrolijker. Integendeel, het leidt alleen maar tot spanningen en onvrede. En in veel gemeenten zijn dat inmiddels bekende verschijnselen. Laat elke kerkelijke gemeente maar eens tellen hoeveel leden er afhaakten na het verrichten van een kerkelijke taak. Dan schrik je.

De oplossing? Less is more – minder is meer. Concentreer je op wat nodig is en waar je goed in bent. Dat is misschien niet zoveel. Maar het weinige waar je goed in bent, is oneindig veel meer dan het vele wat je wel zou willen zijn maar niet in huis hebt. Daar komt bij: een ongebreidelde dadendrang kan juist het belangrijkste in de weg gaan staan. Ik doel op de omgang met God en de dienst aan elkaar. Die kunnen alleen de ruimte krijgen in een sfeer van rust en aandacht. Waar die in de kerk gaan ontbreken is zij niet meer gezond. 

Ik weet wel: de genoemde dadendrang ontstaat uit zorg om de terugval in ledental. Maar er zit een grens aan de pogingen om terrein terug te winnen. Ook kranten boeren achteruit. Dan kun je als redactie koortsachtig proberen om via andere wegen mensen in je te interesseren, bijvoorbeeld een internetkrant maken of een webshop beginnen. Maar alleen de kranten die eerst en vooral proberen een goeie krant te maken, houden een eigen publiek over. De kerk is als de krant – misschien niet meer het enige medium voor het evangelie, maar wel met bestaansrecht. En leuk om voor te werken!