Columns

Hoog Sammy

Gisteren is Ramses Shaffy begraven. Ik heb hem één keer, samen met Liesbeth List, life zien optreden. Hij was dronken. Niet dat je het kon zien, maar je merkte het: van zijn bekende lied ‘Sammy’ zong hij alsmaar hetzelfde couplet! De televisieopname die er van die avond gemaakt werd, moest een aantal keren onderbroken worden. Het publiek werd er ongeduldig van. Liesbeth List viel om die reden op haar beurt weer uit tegen het publiek, en dat is natuurlijk een dodelijke fout: de sfeer was er toen helemaal uit. Maar al die tijd stond Ramses er als de vriendelijkheid zelve bij. 

Als ik de herdenkingsprogramma’s van de afgelopen dagen mag geloven, was die vriendelijkheid zijn meest opvallende eigenschap. Zijn vriendelijkheid én zijn liefde voor het leven, wat bij hem misschien wel een en hetzelfde was. Verschillende vrienden vertelden dat zij hem nooit op een roddel konden betrappen. Onbevangen ging hij op iedereen in. Maar je moest hem niet gevangen zetten. Hij was een mens met een groot kind in zich.

Wat de laatste dagen ook voor het voetlicht kwam was de religieuze kant van Shaffy. Die schemerde al door in zijn liedjes. Maar pas door die lawine van programma’s die meestal volgt op de dood van een bekende Nederlander, lichtte deze kant van Ramses nog duidelijker op. Ivo Niehe had een aantal jaren geleden een gesprek met de toen al dementerende Ramses. Daarin refereerde Niehe aan zijn lied ‘Zing-vecht-huil-bid-lach-werk en bewonder’, en vroeg naar dat bidden: deed hij dat nog? ‘Alleen danken,’ antwoordde Ramses: danken voor al het goede dat hem in zijn leven ten deel was gevallen. Ik moest denken aan een dichtregel van Auden: ‘Laat je laatste denken niets dan danken zijn.’ Ramses was die dankbaarheid in eigen persoon.

Het religieuze programma ‘Kruispunt’ zond afgelopen zondag een reportage uit over Ramses en de Amsterdamse Dominicuskerk. Hij kwam daar in het verleden wel eens. Buiten de diensten. Dan bespeelde hij het orgel, soms midden in de nacht. Maar hij bezocht ook de diensten. Hij deed een keer een Schriftlezing. En de pastor vertelde dat Ramses een keer tijdens de Kerstpreek opstond en vroeg of hij ook eens iets mocht zeggen. Hij was weer eens aangeschoten, maar hij kreeg de ruimte.

Ramses liet zich niet in een hokje stoppen. De pastor van de Dominicus vertelde dan ook dat ze hem later niet meer zagen. ‘Ramses was een zwerver,’ zei hij. Niet vast te leggen of in te delen. Nee, geen uithangbord voor de kerk. Wel een beeld van de Geest die waait waarheen Hij wil. Die laat zich ook niet vastleggen. Ook niet door een keurig en aangepast christendom. Menig gelovige zal bedenkingen hebben gehad bij de turbulente levensstijl van Ramses. Maar wie zei ook alweer dat de onaangepasten ons voorgaan in het Koninkrijk van God?

        Er was een jongetje dat schommelde in de wind
        Zijn verdriet was met de vogels weggevlogen
        De ondergaande zon bescheen zijn ongerijmd geluk
        En daarom heeft hij zulke mooie ogen.