Columns

Overspannen land

2002 – Pim Fortuyn wordt in Hilversum vermoord door Volkert van der G.
2004 – Theo van Gogh wordt in Amsterdam vermoord door Mohammed B.
2009 – Karst T. rijdt op Koninginnedag in op toeschouwers bij de rijtoer van de koningin
2010 – Tijdens de Nationale Dodenherdenking op de Dam verscheurt een man met luid geschreeuw de twee minuten stilte, en breekt er paniek uit in de menigte…

Niet voor niets heb ik de gebeurtenis van gisteren geplaatst in het rijtje drama’s van de afgelopen jaren. Want naar mijn diepste overtuiging heeft de paniek die gisteren op de Dam werd veroorzaakt ook te maken met de gespannen sfeer die in de afgelopen jaren is ontstaan in onze samenleving. Als bij reflex moeten de mensen op de Dam aan een volgend drama gedacht hebben.

Zoals het er nu uitziet is alles begonnen bij een verwarde man die anderen de stuipen op het lijf joeg. Van schrik liet toen een andere man een koffertje vallen, iemand riep: ‘Een bom!’, en de poppen waren aan het dansen. Als Tv-kijker hoorden we al wat geschreeuw, en opeens zagen we rechts in beeld het publiek naar voren stormen. De koningin werd daarop in allerijl weggeleid, wat nog meer de eerste indruk versterkte: een aanslag!

Al raakten er zo’n vijftig mensen lichtgewond, achteraf viel alles gelukkig mee. Maar als de gebeurtenis van gisteren iets duidelijk maakt dan is het dat we collectief overspannen zijn geworden. Enerzijds loopt er kennelijk een aantal gestoorden rond die door alle sociale en morele remmen schieten. Waardoor anderzijds het publiek bij grote evenementen zijn onbevangenheid is kwijtgeraakt en op zijn hoede is. Buskruit dat bij de minste of geringste vonk kan ontploffen. Er heerst angst en onzekerheid.

Ik ben geen politiek analyticus, ik kan het dus mis hebben, maar ik bedacht gisteren dat Nederland Europees koploper moet zijn wat dergelijke incidenten betreft. Natuurlijk, Denemarken kent de (mislukte) aanslag op cartoonist Kurt Westergaard, Frankrijk de rellen in de Parijse voorsteden, Engeland de aanslagen in de metro. Maar voor mijn gevoel gaat het in Nederland verder. Onze nationale zenuwen zijn overbelast. Maar hoe worden we weer beter?