Columns

Bidden op het voetbalveld

Er is, afgezien van godshuizen zoals kerken, tempels en moskeeën, geen plek op aarde waar de bovenaardse krachten zo intens worden aangeroepen als het voetbalveld. Je ziet het ook nu weer op het WK. Argentijnen sloegen alvorens het veld te betreden nog snel een kruisje, kusten hun hand en sloegen de ogen hemelwaarts. Ghanezen vormden een kring waarbij een van hen als voorbidder in het midden plaatsnam en hardop de Eeuwige aanriep. Islamitische spelers, die even daarvoor een doelpunt maakten, wezen naar de hemel om het applaudisserend publiek te wijzen op degene aan wie zij het doelpunt werkelijk te danken hadden. Kortom, voetbal is religie.

Toen Nederland tegen Brazilië in de eerste helft op dramatische wijze op een schijnbaar kansloze achterstand was gekomen, sms-te ik dan ook tijdens de rust naar een vriend: ‘Laten we bidden.’ Het hielp: we wonnen de wedstrijd met 2-1. Voor de goede orde: ik bedoelde dit natuurlijk ironisch. Harry Mulisch bepleitte ooit eens de invoering van een ironieteken, vergelijkbaar met het vraagteken. Maar dat hebben we nog niet, dus moet ik het er, om misverstanden te voorkomen, maar bij zeggen. Het gebed is natúúrlijk niet bedoeld om de Eeuwige aan jouw zijde te krijgen ten koste van een ander.

Maar zouden al die spelers dat ook niet weten? Ik ben er niet helemaal gerust op. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat het gebed voor velen een middel is om de uitslag ten bate van zichzelf te beïnvloeden. Je komt het ook buiten het voetbalveld nog veelvuldig tegen. Zo herinner ik mij van een tijd geleden een superdroge zomer. De akkers mochten zelfs niet meer beregend worden. Al snel werd er in kerken gevraagd om voorbede voor de boeren: of er regen kon komen. Maar meteen riep dat bij anderen de reactie op dat daarmee wel de belangen van de boeren gediend waren, maar niet die van vakantiegangers die nu juist helemaal niet om een plensbui verlegen zaten!

De schrijver Gerard Reve keerde zich ook eens tegen een dergelijke manier van bidden. Hij had een reisgebed op het oog dat hij ergens las – een gebed om goed weer en een behouden thuiskomst. In dat gebed plaatste de bidder zich in zijn ogen teveel in het middelpunt, terwijl God en de ander in het middelpunt moesten staan, zo vond Reve. Hij bood een alternatief:

O God. Ik sta op het punt, op reis te gaan. Ik weet niet, of het misschien mijn laatste reis is. Ik wil U liefhebben. Ik hoop, dat ik onderweg niemand enig ongeluk of ander kwaad zal berokkenen. Ik wil proberen niet, of veel minder te drinken. (Reve was alcoholist, PvD) Ik sta voor U. Ik weet dat ik, of ik veilig zal aankomen dan wel onderweg verwonding, ziekte of dood zal vinden, altijd U toebehoor. Want in leven en sterven zijt Gij in mij, en ben ik in U. Ik ga nu weg. Vaarwel, o God.

In zijn intentie een mooi gebed. Er laat zich met gemak een variant voor bij het begin van een voetbalwedstrijd bedenken: O God. Ik sta op het punt een wedstrijd te beginnen. Ik weet niet of dit onze laatste wedstrijd in het toernooi is… (zelf in de geest van bovenstaand gebed af te maken).