Columns

De uitvaartondernemer

De beroepsgroep waar je als predikant het meest mee te maken hebt is ongetwijfeld de uitvaartondernemer. Je hebt ze in soorten en maten. De één komt over als een zakenman met een vlotte babbel. De ander heeft een gezicht waarop een soort beroepsverdriet gegrift lijkt. En een derde gedraagt zich alsof hij zelf eigenlijk dominee had willen worden, maar dan een zware.

Je hebt beginnelingen. Zoals de ondernemer waarmee ik jaren geleden weleens te maken had. Toen hij een jaar of twee bezig was, kwam ik hem tegen toen ik met mijn vrouw aan het winkelen was. ‘En X, hoe gaat het met je?’ vroeg ik. Ik bedoelde te vragen naar zijn persoonlijke welstand. Maar hij antwoordde: ‘Fantastisch! Al zeventien dit jaar!’ Het duurde even voordat ik door had dat hij het had over … het aantal uitvaarten!

Je hebt ook oudgedienden. Zoals de uitvaartondernemer in het plattelandsdorpje die eigenlijk winkelier was, maar die er tot op hoge leeftijd uitvaarten bij deed. Op zijn eigen manier. Ik moet eigenlijk zeggen: op zijn eigenaardige manier. Zo had hij bijvoorbeeld de gewoonte om bij het graf elke keer weer de volgende zin uit te spreken: ‘En nu gaan wij getuige zijn van het zakken van de kist’ - op een toon alsof hij op het punt stond ons een zeer bijzondere goocheltruc te gaan vertonen. Toen me dat na een aantal keren ging opvallen, moest ik oppassen niet te gaan lachen.

Je hebt particuliere ondernemingen, maar ook de verzekeringsmaatschappijen die de uitvaart in natura voor je regelen. Bij die laatste is het soms beknibbelen. Ik had ooit zo'n uitvaart in Friesland. De overledenen had weliswaar in Zuid-Holland gewoond en daar was ook de kerkdienst, maar vervolgens moest het gezelschap naar Noord-Friesland omdat het de laatste wens van de overledene was om in Friese grond begraven te worden (hij was uiteraard van oorsprong Fries). Wij naar Friesland. Het was de warmste dag van het jaar.

In Friesland aangekomen bleek er na de teraardebestelling niets geregeld – geen koffie, geen thee, niks. En we hadden al vier uur niets gedronken! Op de terugweg werd daarover in de verlengde rouwauto danig geklaagd. We vroegen de chauffeur bij een benzinestation even te stoppen zodat een van ons wat drinken kon halen. Wat deed hij? Hij reed de MacDrive in! Hij moest met die lange auto zelfs een paar keer steken om goed uit te komen. Ik zal nooit de gezichten van de jongelui die achter het loket zaten (u weet wel: met die McDonaldspetjes op) vergeten toen die limousine met rouwgordijntjes voor kwam schuiven en de chauffeur – na zijn raampje opengedraaid te hebben – met een stalen gezicht zei: ‘Mag ik zes cola van u?’ Echt gebeurd!

Wees niet bang: verreweg de meeste uitvaarten worden zeer stijlvol verzorgd. Kampioenen daarin zijn meestal de vrouwelijks uitvaartverzorgers. Hun aantal is in de loop van de tijd gegroeid. Door de bank genomen hebben zij één ding voor op hun mannelijke collega’s: ze kunnen letterlijk en figuurlijk dichter bij de nabestaanden komen. Het is een cliché, maar vrouwen lijken toch invoelender. En als een man je even aanraakt met een troostend gebaar zou dat snel vreemd over kunnen komen. Maar van een vrouw wordt het gewaardeerd. Ik zag het menigmaal bij uitvaarten waar ik beroepshalve bij betrokken was. Ik zag het onlangs opnieuw bij een uitvaart in de familie. We hadden een schat van een uitvaartverzorgster: professioneel maar tegelijk empathisch, doortastend maar tegelijk wijs. Het is een belangrijk beroep - te belangrijk om aan zomaar iemand over te laten.