Columns

De afdruk in je hart (56)

Het is een drukke tijd in kerkland. Advent komt er aan, en dat vraagt altijd veel voorbereiding. Zelfs het Kerstfeest moet voor een groot gedeelte nu al geregeld worden. Er wordt dus al heel wat vergaderd en over en weer gebeld en gemaild. Maar eerst is er nog de laatste zondag van het kerkelijk jaar. Dat is a.s. zondag. In veel kerken worden dan de gemeenteleden die in het afgelopen jaar zijn overleden herdacht. En deze dienst vraagt ook veel voorbereiding.

Vroeger vond deze herdenking in protestantse kerken plaats op oudejaarsavond. Kort. Sober. Er werd een lijstje namen afgelezen, een lied gezongen en dat was het. Maar nu is dat heel anders. Er is een waardevol ritueel omheen gegroeid. Elke kerkganger krijgt de gelegenheid om een lichtje op te steken voor een dierbare die kort of lang geleden is overleden. Maar de kern van het ritueel is: het aansteken van een kaars voor elk overleden gemeentelid.

Voor deze dienst worden de familieleden van de overledenen uitgenodigd. We vragen of ze zelf de kaars voor hun dierbare willen aansteken. Dat willen de meesten graag doen. Sterker nog, het blijkt een belangrijk markeringspunt in de verwerking van het verdriet. En ook voor ons als predikanten is het een mooi moment. Je hebt tijdens de dagen voor de uitvaart intensief contact gehad met gezinnen en families. De families hebben sindsdien zelf nog veel moeten doen: zakelijke dingen geregeld, een steen gekozen en laten plaatsen, het huis leeggehaald. Maar samen sluit je de rituele zorg voor de overledene nu af.

Omdat zo’n dienst nauw luistert en omdat we de familieleden persoonlijk benaderen, vraagt de voorbereiding veel tijd. Maar inmiddels is alles gereed voor zondag. De liturgie is klaar, de familieleden benaderd, de preek is zo goed als af. Maar nu voel ik al wat de meeste kerkgangers ook hebben: ik begin er een beetje tegenop te zien. Je kijkt als predikant tijdens die dienst in talloze geraakte ogen. Het verdriet hangt zwaar in de kerk. Ik vind het alleen al om die reden moeilijk. Want al die verdrietige gezichten raken ook jou als predikant.

Maar je hebt als predikant ook je eigen verdriet. Iedereen heeft foto’s in zijn hart van mensen die er niet meer zijn. Tijdens zo’n dienst wordt dat fotoalbum van je hart opengeslagen. Ook het mijne. Ik heb dan wel eens de neiging om me mee te laten slepen. Om in de preek op het verdriet nog eens een accent te plaatsen. Maar daardoor heb ik het weleens onnodig zwaarder gemaakt. Want ik hoef er natuurlijk geen accent op de plaatsen, het verdriet is er al in zijn volle gewicht.

Daarom is mijn preek dit keer, hoop ik, een zacht tegenwicht. Ook op de laatste zondag van het kerkelijk jaar mag er, door tranen heen, iets te glimlachen zijn. Omdat we geloven dat de mensen, van wie wij alleen nog maar een afdruk hebben in ons hart, leven voor God.