Columns

De communicatie van de kerk (94)

Ook mijn kerk heeft problemen om jongere gemeenteleden betrokken te houden. ‘Ook’ schrijf ik, want wij staan daarin niet alleen. Al realiseer ik mij tegelijkertijd dat er ook geloofsgemeenschappen zijn die wel jongeren aan zich weten te binden. Maar ja, die zijn veelal evangelisch, en dat zijn wij niet, en zo moet je je dus ook niet voordoen, want daar prikken juist jongeren doorheen.

Maar hoe moet het dan wel? Je erbij neerleggen mag niet. Maar er lijkt nauwelijks een gevestigde kerk die wel de juiste manier heeft gevonden. Ik raak er dan ook steeds meer van overtuigd dat de bestaande cultuur in de gevestigde kerken niet meer compatible (om maar eens een modern woord te gebruiken) is met de leefwereld van de jongere generatie.

Nu geloof ik ook niet dat je met een gitaarbandje in de kerkdienst die aansluiting wel voor elkaar hebt. Integendeel, ook die methode raakt sleets, zo heb ik uit eigen waarneming. Nee, het probleem heeft, denk ik, veeleer te maken met de verenigingsachtige structuur van de kerk. Deze structuur gaat uit van een levenslang lidmaatschap van gemotiveerde leden. Die gedachte bepaalt de communicatie met de leden: ze veronderstelt een aandacht en betrokkenheid waar die al lang niet meer vanzelfsprekend is.

Je hoort het mensen soms letterlijk zeggen: ‘Als je lid van een vereniging bent, moet je regelmatig je gezicht laten zien – en zo is het ook in de kerk.’ Maar dat is het punt: de jongere generatie laat zich niet meer binden door lidmaatschappen voor lange termijn. Zij gaan kortdurende verbintenissen aan om zich vervolgens weer door iets anders te laten boeien.

In communicatietaal: de kerk communiceert vaak zenders-gericht in plaats van ontvangers-gericht - ze gaat uit van zichzelf en niet van degene die zij wil bereiken. En daar komt nog het volgende bij. Technisch zijn mensen steeds beter bereikbaar: via radio, televisie, post, telefoon, e-mail, SMS, etc. Maar juist door die overvloed aan mogelijkheden en boodschappen zijn wij sociaal gezien steeds slèchter bereikbaar. We zijn immers geneigd om ons leven ook overzichtelijk en eenvoudig te houden, en daarom ‘filteren’ wij alles wat van buiten komt. Alleen dat wat door de filter heen breekt en wat meteen relevant lijkt wordt er uitgepikt. Maar omdat de kerk zenders-gericht communiceert loopt zij een dubbele achterstand op. Voeg daarbij het duffe imago dat de kerk vaak heeft en een communicatieve ramp wordt zichtbaar.

U zult misschien zeggen: maar het gaat in de kerk toch om geloof, niet om communicatie? Ik zou zeggen: speel ze niet tegen elkaar uit. Want misschien wordt hier wel een evangelische waarheid zichtbaar. Jezus zei immers: ‘Wie probeert zijn leven veilig te stellen, zal het verliezen.' En andersom: ‘Wie zijn leven verliest, zal het behouden.’ Zijn wij met onze zenders-gerichte communicatie niet bezig om ons leven krampachtig te behouden? Ik houd die vraag ook aan mezelf voor.