Columns

De dieren (15)

Ik had een oom die om de haverklap zei: ‘Als je de mensen leert kennen, dan ga je van de dieren houden.’ Hij was ook inderdaad een grote dierenvriend. Niet dat alle dieren ook van hem hielden. Wij hadden thuis een hond die, als hij oom Arie (zo heette hij) zag, meteen begon te grommen! Dat vond ik wel sneu. Maar de dierenliefde van oom Arie leed er niet onder. Van dieren kon hij alles hebben.

Zijn liefde voor de dieren ging zelfs zo ver dat hij zich het lot aantrok van een herdershond die altijd in een kennel opgesloten had gezeten. Het was de hond van een boerenerf. Het beest was half verwilderd. Als kind was ik er doodsbang van. Maar Arie ging elke week het hok in en nam het beest dan een dag mee. Het dier knapte er heel erg van op.

Ik moest aan die oom denken bij het reclamespotje van de Partij voor de Dieren. Tijdens de verkiezingscampagne hoorde je voor de radio telkens een bekende Nederlander (Kees van Kooten of Martin Gaus) de volgende tekst uitspreken: ‘Ze liegen niet. Ze bedriegen niet. Stellen zich niet aan. En toch hebben de dieren geen poot om op te staan.’ Een waarheid als een koe, om een in dit verband toepasselijke uitdrukking te gebruiken.

Er zit veel kwaad in de natuur. Ze kan hard zijn. Dieren kunnen ook wrééd zijn. Je hoeft alleen maar naar een spinnenweb in je achtertuin te kijken om het te zien. Maar een dier maakt zich nergens schuldig aan. Een dier kan niet schuldig zijn of iets verkeerds doen. Het kent alleen instincten en impulsen. Schuld vind je alleen in de mensenwereld, want alleen mensen kunnen moreel verkeerde keuzes maken of een ander bewust benadelen. Een dier zal jou nooit op je ziel trappen, want dat kan het niet. Dat kunnen alleen mensen.

Elke week trekken honderdduizenden mensen de natuur in. Ze laten de drukte achter zich om op adem te komen. Ze doen er nieuwe energie op. Voelen zich even bevrijd. Raken onder de indruk en komen vol verwondering weer thuis. Sommigen zeggen zelfs dat ze God in de natuur tegenkomen. Dat begrijp ik. Al zou ik het anders zeggen: in de natuur merk je nog iets van een ongeschonden paradijs, van een wereld zonder schuld. En je hebt even het idee dat je er deel aan hebt.

In de bijbel gaat het maar kort over dat paradijs. De dieren raken al snel buiten beeld. De geschiedenis van de bijbel gaat al snel alleen over mensen. De natuur lijkt alleen nog maar decor. Dat heeft veel gelovigen het idee gegeven dat de natuur slechts achtergrond is voor het schepsel met de glansrol: de mens. Maar het is andersom. In de bijbel krijgt de mens alle aandacht omdat God aan ons het meeste werk heeft. We liegen. We bedriegen. We stellen ons aan. We hebben vaak geen poot om op te staan. Of ga ik nu teveel op mijn oom lijken?