Columns

Een rouwadvertentie (64)

Elke morgen begin ik met het lezen van de krant. Dat is een vast ritueel. En dat ritueel eindigt steevast met het doornemen van de rouwadvertenties op de laatste pagina. Dat doe ik mede voor mijn werk. Het is belangrijk om als predikant te signaleren of er gemeenteleden zijn die een familielid of een vriend verloren hebben. En soms zie ik een advertentie staan over iemand uit een van mijn vorige gemeenten. In al zulk soort gevallen laat ik iets van me horen.

Maar tijdens dat doornemen van deze advertenties viel mijn oog laatst op een bijzonder bericht. Het was van een bedrijf. Dat zijn meestal wat obligate berichten, maar in dit geval niet. Het ging om een bedrijf dat GrafiData heet. Ik heb het even op het internet opgezocht: het is een grafisch ICT bedrijf. Uit het bericht kon ik opmaken dat de overledene een werknemer was die ziek was geweest (er werd gesproken over ‘zijn strijd niet heeft kunnen winnen’) en die lang bij het bedrijf gewerkt had (30 jaar).

In de advertentie werd de wens uitgesproken dat de nabestaanden ‘Gods nabijheid’ mochten ervaren. Dat is al bijzonder. Zelden gebruikt een bedrijf zulke woorden. Maar het waren vooral de volgende woorden die mij troffen: ‘Ook voor de tijd daarna, wanneer het ondenkbare realiteit wordt, wensen wij hen kracht toe.’ Wanneer het ondenkbare realiteit wordt – kijk, dacht ik, die hebben het begrepen.

Voor elke nabestaande is het verliezen van een geliefde letterlijk onvoorstelbaar. Het is te verpletterend. Je krijgt het niet op begrip. In het begin ben je nog verdoofd. Maar schoksgewijs gaat het besef doorbreken van de realiteit die tegelijk ondenkbaar is: hij, zij is er niet meer. Nooit meer.

Nog altijd wordt er slordig omgesprongen met nabestaanden. Hun verdriet wordt niet goed ingeschat of gekleineerd. ‘Is ze er nu nog niet overheen?’ denken omstanders als een vrouw na een jaar nog steeds over haar overleden man wil praten. Rouwende mensen voelen dat, gevoelig als zij zijn geworden door de verbijstering, vaak instinctief aan, en houden hun mond.

Wij vergeten of verdringen al te gemakkelijk dat het leven van mensen soms jaren ernstig ontregeld is als de dood heeft toegeslagen. Maar bij GrafiData werkt minstens één persoon die de verbijsterende realiteit van nabestaanden heeft gepeild.