Columns

Gezin Meijer (75)

Het religieuze Tv-programma Kruispunt wees me erop: op het digitaal monument voor alle Nederlandse Joden die omkwamen bij de Shoah. Ik had er nog niet van gehoord. Maar meteen na de uitzending heb ik de website opgezocht: www.joodsmonument.nl. Het heeft grote indruk op me gemaakt.

Wie de website intypt komt op een scherm met allemaal puntjes. Achter elk puntje gaat een gezin schuil. Wie op een willekeurig puntje drukt krijgt de pagina te zien van het betreffende gezin. Van dat gezin staat niet alleen het adres vermeld, ook is van elk gezinslid informatie te lezen: waar en wanneer ze zijn geboren en overleden.

Wonderlijk genoeg maakten de adressen aanvankelijk de meeste indruk op me. Wie bijvoorbeeld Van Baerlestraat of Overtoom (straten in Amsterdam) intypt krijgt de lijst met gezinnen gezien die daar ooit woonden. Met een schok dringt dan tot je door wat je al wist, maar wat kennelijk altijd weer je voorstellingsvermogen te boven gaat: het waren concrete mensen op concrete adressen. En: meer dan je dacht. Van Baerlestraat 116, waar gezin Sluzewski woonde, bleef leeg achter; no.99 waar gezin Van Beem woonde; gezin Nabaro van no. 44 – en zo gaat het maar door. Huis na huis. Het zijn niet vaak niet de grote feiten die de geschiedenis dichterbij brengen, maar de huisnummers waarachter mensen hun kleine geschiedenis leefden. Zes miljoen Joden is 1+1+1+1+1+1+1…

Maar het diepst was ik geraakt door de naam van iemand die ik nog gekend heb. Het is dus iemand die de oorlog overleefd heeft. Ik vond zijn naam toen ik de plaats waar ik ben opgegroeid intypte: Zwijndrecht. Tussen een aantal andere namen zag ik gezin Meijer van het Veerplein 15. Ik wist meteen wie er mee bedoeld was: de apotheker Meijer. Ik ben als kind regelmatig in zijn apotheek geweest. Ik ruik nog de speciale geur die er hing. Ik zie nog zijn gezicht met de bril half op zijn neus. Maar nu pas ontdekte ik wat een tragedie er achter zijn statige verschijning schuil is gegaan.

Wie doorklikt op de naam Meijer ziet namelijk dat apotheker Meijer een vrouw en een zoontje had. Charlotte Meijer en haar zoontje Leo vonden – respectievelijk 40 en 9 jaar oud – op 6 oktober 1944 de dood in Auschwitz. Bij het lezen van hun namen kromp er iets in me samen. Ik moest meteen denken aan die wat excentrieke man in de apotheek: hoe heeft hij verder kunnen leven? Hoeveel dagen zullen er geweest zijn waarop hij niet aan Charlotte en Leo dacht?