Columns

Het gesproken woord (67)

Het audioboek is in. Je ziet het aan het stijgende aanbod in de rekken van de boekhandel. Steeds meer mensen luisteren naar boeken in plaats van ze te lezen. Waren zulke opnamen vroeger uitsluitend bedoeld voor visueel gehandicapten, vandaag vallen ze bij meer mensen in de smaak. Bij mijn vrouw bijvoorbeeld. Ik deed haar het idee zelf aan de hand.

Dat komt zo: ze moet vier dagen in de week twee keer een uur rijden van en naar haar werk. Meestal staat ze daarbij in de file. Afgelopen najaar had ze daar vreselijk tabak van. Elke dag hoorde ik haar mopperen of zag ik aan haar lichaamstaal dat ze haar werk ging verwensen. ‘Waarom luister je in de auto dan niet eens naar een boek?’ probeerde ik. Van mijn broer had ik namelijk gehoord dat hij het fantastisch vond om onderweg naar opnamen van colleges te luisteren.

Mijn vrouw probeerde het. Geen colleges, maar gesproken romans. En het hielp op wonderbaarlijke wijze. Er waren zulke pakkende romans bij dat ze, bij huis gekomen, nog even in de auto bleef zitten om een bepaalde scene af te luisteren! Maar het loopt wel in de papieren. Wie per week acht uur in de auto zit ‘leest’ namelijk heel wat af. Het ene luisterboek is nog niet binnen of er moet weer een nieuwe besteld worden. Maar goed, het mopperen is voorbij. Ze gaat ’s morgens fluitend de deur uit!

Dat bracht mij op het volgende. Jarenlang is men er vanuit gegaan dat de moderne mens met woorden minder goed te bereiken is. Hij zou visueel ingesteld zijn. Daarom moet hij met beelden benaderd worden. In de kerk, waar we nogal verbaal zijn ingesteld, zouden we dan ook meer bij die beeldgevoeligheid aan moeten sluiten. Reden waarom veel gemeenten zijn overgegaan tot het aanschaffen van een beamer. Maar wat blijkt? De beamer blijkt overschat. In het bedrijfsleven schijnt dan ook al een kentering te zijn in het gebruik ervan.

En daar is dan ook ineens het audioboek. In een tijd van DVD’s willen mensen ook weer iets horen. We hadden het kunnen zien aankomen. In Amerika en Engeland is die ontwikkeling al lang gaande. Daar is het luisterboek al langer bezig aan een zegetocht. En bovendien, de communicatiewetenschappen weten ons te vertellen dat een medium dat zich eenmaal heeft bewezen nooit verdwijnt. Zie de krant. Met de komst van radio, Tv en het internet is de krant al een paar keer een wisse dood aangezegd. Maar hij bewijst zich nog steeds.

Zoiets geldt dus ook voor het voorgelezen verhaal, het hoorspel en de toespraak. Daarom moeten predikanten zich nooit laten overhalen om standaard een beamer te gaan gebruiken om hun preken te verluchtigen. Dat is een zwaktebod. Want de preek is nog lang niet achterhaald, zoals een studie liet zien. Als de woorden maar beeldend zijn.