Columns

Het wapengekletter van Tv-gladiatoren (98)

Gisterenavond keek ik naar Tv-uitzendingen over de Amerikaanse verkiezingen. Daarbij viel me weer eens op dat veel gesprekken niet veel meer zijn dan staaltjes verbaal wapengekletter, bedoeld om de ander in het nauw te brengen en het publiek op je hand te krijgen. Ik doel nu niet op de campagnes van Obama en McCain, hoewel die ook model zouden staan voor wat ik bedoel. Ik denk vooral aan praatprogramma’s.

Eerst zag ik Twan Huys in Amerika aan tafel vier mensen interviewen. Of liever: tráchten te interviewen, want er ontstond onmiddellijk een gekrakeel tussen de twee Obama-aanhangers en de twee McCain-aanhangers. De woorden die gesproken – nee, geschrééuwd werden, hadden geen enkele zeggingskracht, laat staan diepgang, maar leken vooral bedoeld om de opponent zo lang mogelijk het woord te ontnemen.

Vermoeid zapte ik naar een andere zender. Maar daar viel ik midden in een gesprek waaraan Amerikadeskundige en Tv-gladiator nummer 1 Maarten van Rossum deelnam. Hij is al sterk in mijn achting gedaald sinds hij van de uitvaart van Jan Wolkers op schaamteloze wijze vooral een one man-show voor zichzelf trachtte te maken. Maar sindsdien is mij meer en meer gaan opvallen hoezeer hij het gesproken en geschreven woord gebruikt om zijn kennis te etaleren en een ander als een domoor weg te zetten.

Nu is hij een meester in debatteren, dat moet ik toegeven. Hij beheerst zijn instrumentarium voortreffelijk: hij is verbaal begaafd, wendbaar en heeft een groot gevoel voor understatement en ironie. Maar hij heeft één zwakke plek: zijn ego. Dat is te groot. Als Tv-persoonlijkheid die zich een zekere status verworven heeft, heeft dat ego hem ongemerkt gebracht in een positie waarin hij uitstraalt dat niets of niemand hem in de weg mag staan.

Dat bleek gisterenavond weer eens overduidelijk. Zijn opponent was Jan van den Bosch van de Nederlandse tak van Hour of Power. Van Rossum viel hem voortdurend in de rede. Op een zeker moment vroeg Van den Bosch op resolute wijze of hij nu eens even zijn mond kon houden om een ander uit te laten spreken. Heel eventjes werd Van Rossum uit zijn evenwicht gebracht. Je zag in een flits een onzekere Van Rossum (die kenden wij nog niet!) die een dergelijk tegenwicht al lange tijd niet meer had meegemaakt, en hij viel dan ook voor korte tijd stil.

Bijna kreeg ik medelijden. Maar al snel hernam Van Rossum zich en bemoeide zich weer met van alles om vooral nog iets van het verloren terrein te herwinnen. Hij deed dat met een beproefde techniek: de lachers van het publiek op zijn hand krijgen waardoor een tegenstander zich al snel alleen voelt staan. Maar wat hij te zeggen had? Het had de diepgang van een rubberen eendje en de columnwaarde van de krant van eergisteren. Dat gold overigens ook voor zijn gesprekspartner. Maar dat maakt voor dergelijke programma’s kennelijk niet meer uit. Debatten moeten gemakkelijk vermaak voor het publiek zijn. Kunnen wij niet verlost worden van dergelijke gladiatoren in de arena van de media? In de verte hoor ik iemand roepen: Yes, we can!