Columns

Hoezo saai? (1) (81)

Na onze vakantie op het Griekse eiland Samos zijn we weer thuis. Nog vol indrukken. Bijvoorbeeld van de Grieks-orthodoxe kerkdienst die we meemaakten. Van te voren waren we al bij de kerk gaan kijken of en wanneer er een dienst zou zijn. Het bord op de gevel gaf aan: elke zondag van 7.00 – 10.00 uur. Omdat ik wist dat je bij zo’n dienst kunt in- en uitlopen, besloten wij om het laatste deel mee te maken en betraden de kerk om negen uur.

We troffen het. Er bleek een bijzondere dienst aan de gang te zijn. Je merkte het niet alleen aan de bomvolle kerk. Ook de aanwezigheid van twee hooggeplaatste geestelijken (te herkennen aan hun imposante hoofddeksels) in een liturgisch team dat verder bestond uit wel tien andere, lager geplaatste priesters, deed vermoeden dat het een bijzondere zondag was. Navraag bij mijn Samiotische medekerkgangers leerde mij dat die zondag de verjaardag van de patriarch gevierd werd.

Wel, voor die gelegenheid werd er flink uitgepakt. Niet alleen het aantal dienstdoende geestelijken overschreed het gebruikelijke aantal, ook de op het bord aangegeven tijdslimiet werd ruimschoots overschreden: om 11 uur was de dienst nog volop gaande! Omdat wij toen al twee uur hadden moesten staan (zoals veel kerkgangers, zo druk was het), besloten wij genoeg spiritueel voedsel te hebben genoten en haakten af. Maar in die twee uur had ik mijn ogen uitgekeken.

Was het dan zo’n spectaculaire dienst? Welnee, urenlang had het liturgisch team niets anders gedaan dan gezongen. Achter elkaar, zonder onderbreking. En: achter een schot dat hen voor het grootste gedeelte aan het zicht van de kerkgangers onttrok. Door een soort poortje kon ik nog een glimp opvangen van wat er in het heilige der heiligen gebeurde, maar verder moest je maar raden. En de rol van de kerkgangers? Die hadden zij niet. Af en toe verscheen er een geestelijke in het poortje en zong iets. Dan stonden de gelovigen op en sloegen een kruis. Maar al snel verdween hij weer en gingen de kerkgangers weer zitten. Ze waren dus meer toeschouwer dan deelnemer. Maar veel te zien was er ook niet. Eén keer: op een zeker moment trokken alle geestelijken in processie door de kerk. Maar daarna verdwenen zij weer in hun heilige ruimte om daar, rond een altaartafel, hun werk voort te zetten.

Ik heb niet veel begrepen van de rituelen. En behalve het ‘kyrie eleison’ heb ik van alle liturgische gezangen niets verstaan. Toch heb ik mij geen moment verveeld. Ik voelde me deel van de wereldkerk, opgenomen in een heilige ruimte waar mensenkinderen met God verkeren. Maar ik ging wel de kerk uit met een gevoel van verbazing: dat ze dit op deze manier nog volhouden! En ik vroeg me af voor hoelang.

(volgende week het vervolg)