Columns

Kerkelijke rompslomp (54)

Ik ben boos op mijn eigen kerk. Dat is geen reclame, dat geef ik toe. Maar het is niet anders. ‘Op mijn eigen kerk’ schrijf ik, maar daar bedoel ik niet de plaatselijke kerk mee. Nee, mijn toorn richt zich op de landelijke kerk. Meer in het bijzonder: op haar ledenadministratie. En nog weer specifieker: op de gang van zaken sinds het ontstaan van de Protestantse Kerk in Nederland (de zogenaamde PKN, een fusie van hervormden, gereformeerden en lutheranen).

Waar gaat het om? Toen de PKN ontstond werd overgegaan tot een landelijke registratie van al haar leden. Was het voorheen zo dat, als een gereformeerd kerklid verhuisde naar een andere plaats, hij zichzelf weer in de volgende woonplaats moest aanmelden, nu is het zo dat dit automatisch gebeurt. De kerkelijke administratie is gekoppeld aan de burgerlijke. Is bij de burgerlijke stand bekend dat meneer X van woonplaats Y naar Z is verhuisd, dan krijgt ook de kerkelijke administratie dat door, en schrijft meneer X automatisch over van kerk Y naar kerk Z.

Dat heeft een voordeel, dat geef ik toe. Want meneer X raakt, om zo te zeggen, kerkelijk niet zoek. Dat was voorheen in de gereformeerde kerk nog wel eens het geval. Mensen haalden hun bewijs van lidmaatschap (‘attestatie’ heet dat in de kerk) in kerk Y op, maar leverden het stiekem in kerk Z niet in. Zo onttrokken zij zich geruisloos. Maar daar is dus een stokje voor gestoken. Ja, de kerken houden hun mensen in de gaten!

Maar het heeft ook een nadeel. Daar werden gereformeerde kerken meteen bij invoering mee geconfronteerd. Scheepsladingen leden bleken ineens overgeschreven naar andere kerkelijke gemeenten. Dat waren in de meeste gevallen jonge mensen die elders studeerden, maar die ervoor hadden gekozen om (voorlopig?) lid te blijven in de kerk van hun ouders. Maar dat herkende het nieuwe systeem dus niet. Met een hoop kwaaie telefoontjes tot gevolg: ‘waarom was mijn dochter overgeschreven?’

Met onze dochter ging het indertijd niet anders. Maar geen nood: een telefoontje was genoeg om de zaak terug te draaien. Maar nu onze zoon X sinds kort de deur uit is, gebeurde hetzelfde. Hij kreeg een keurige brief van zijn nieuwe gemeente in Z. Maar hij zei: ‘Ik blijf toch liever nog een tijdje lid in Y.’ Maar wie schetst mijn verbazing? Om de zaak terug te draaien moest er een formulier worden ingevuld, met daarop de motivatie waarom hij lid in Y wilde blijven. Dat formulier moest naar Z worden gestuurd, waarna het verder geregeld werd.

Wat een bureaucratische betutteling! Ik sprak een tijd geleden iemand die door een vergelijkbaar geval zijn lidmaatschap wilde opzeggen. Ik heb hem weten te sussen. Maar ik ken nu zijn gevoel. Alleen kan ik mijn lidmaatschap niet opzeggen. Want dan ben ik mijn baan kwijt. Dan maar dit stukje.