Columns

Op bergen en in dalen (90)

Afgelopen vrijdag naar een predikantendag geweest. Het was een studiedag van predikanten die als 'modern' bekend willen staan. Het thema was ‘God is overal’, en er was een spreker uitgenodigd die daar verstand van zou hebben: Erik Borgman. Dat laatste bleek ook het geval. Ik had hem al hoog, maar na deze studiedag weet ik het zeker: hij is een van de meest toonaangevende theologen van dit moment.

Maar daar gaat het mij nu niet om. Ik wilde u vertellen over de opening van die dag. Die vond plaats in een kapel met een liturgie. Want voor het geval dat u het nog niet wist of dacht dat het anders ligt: ook moderne theologen willen zingen, bidden en zingen. Sterker nog, ik was zelf erg verbaasd toen ik op de liturgie het oud-vertrouwde ‘Op bergen en in dalen’ zag prijken. Voor wie het niet kent hier de eerste strofe:

Op bergen en in dalen
en overal is God!
Waar wij ook immer dwalen
of toeven, daar is God!
Omlaag of hoog verheven
ja, overal is God!

Orthodoxe collega’s zullen denken: ‘Een passend lied, want dwalen doen die moderne theologen inderdaad!’ Maar ik zelf had zo’n 'ouderwets' lied op dat moment niet verwacht.

Het werd door de tientallen aanwezigen luidkeels meegezongen. Ik moet eerlijk zeggen: het deed me wat. Ik heb het lied misschien sinds mijn kindertijd niet meer gezongen. Maar het riep meteen warme gevoelens bij mij op. En om het in die kring op dat moment te zingen: geweldig! ‘Moet in een gewone kerkdienst ook kunnen,’ schoot meteen door me heen.

Voor wie deze columns volgt, zal dat geen verrassing zijn. Ik bespeur bij mijzelf de laatste tijd een zekere allergie wanneer aan de liturgie alleen maar hoge culturele eisen worden gesteld. Ik bepleit dan ook vieringen waarin hoogkerkelijk en laagkerkelijk met elkaar samengaan. Om iedereen maar te vriend te houden? Om krampachtig alle veelkleurigheid een plek te geven? Welnee, omdat ik die veelkleurigheid zelf met me meedraag!

Wij gaan nog vaak uit van de achterhaalde gedachte dat een mens maar één soort smaak heeft. Maar ieder heeft meerdere ‘ikken’. Niet alleen het kerkvolk is caleisdoscopisch van aard, individuen zijn dat in zichzelf al. Een vriend, die van een gestileerde liturgie houdt, bekende eens na een kerkdienst: ‘Toen Abba Vader gezongen werd, kreeg ik een brok in mijn keel. Niet verder vertellen, hoor!’ Ik doe dat nu toch, merk ik. Maar het is voor een goede zaak: voor een speelse, niet-krampachtige, veelgelaagde dienst. Gewoon – omdat wij die lagen zelf al bij ons dragen. In elk van die lagen is God te vinden. Hij is immers overal.