Columns

Vredeszondag (92)

Een van mijn kinderen werd op de basisschool nogal eens geslagen en geplaagd door anderen. Als ik dan vroeg waarom zij niet terugsloeg zei ze: Dat mag toch niet van de Here Jezus? Daar sta ja dan als moeder met je mond vol tanden. Zeggen dat het soms wel mag als je maar niet zelf begint?

Ik las het briefje pas toen ik thuis was. Het kwam van een stapeltje vragen die kerkgangers mij schriftelijk hadden gesteld. Het was die zondag jeugddienst en tegelijk vredeszondag. Het ging over Kaïn en Abel en de weg van geweldloosheid die Jezus koos en leerde.

Na de preek konden oud en jong vragen stellen. Ik beantwoordde er na de preek een stuk of tien. Maar bovenstaand briefje kwam niet aan de beurt. Dat vond ik achteraf jammer. Daarom dacht ik: ik probeer een antwoord te geven in mijn column. In de hoop dat de desbetreffende moeder het leest.

Maar laat ik meteen zeggen: ik heb er geen afdoend antwoord op. Ik weet alleen dit: oproepen tot geweldloosheid klinken prachtig, maar ze kosten niets. In de praktijk van de straat (of de school) kosten ze wel iets. En soms teveel. Een te ver doorgedreven houding van geweldloosheid kan onbedoeld teveel ruimte geven aan de mensen met de grootste bek en het kortste lontje.

Daarom zei mijn wijze leermeester in de ethiek, Gerard Rothuizen, destijds: ‘Met de Bergrede (met daarin de oproep tot geweldloosheid, PvD) kun je niet regeren.’ Hij bedoelde: een samenleving kan niet bestaan zonder een of andere manier van gesanctioneerd geweld. Op kleinere schaal is het niet anders. Ook op het schoolplein moet het recht van de sterkste ingeperkt worden door afspraken die gewaarborgd worden door de mogelijkheid van een vorm van dwang. Anders gezegd: ouders en leerlingen moeten kunnen terugvallen op een slagvaardig anti-pestbeleid op school.

Heb ik die moeder nu geholpen? Ik betwijfel het. Ook vanwege het volgende. Toen ooit een van mijn kinderen gepest en geslagen werd en de school doof bleek voor oproepen voor een effectief anti-pestbeleid, zei ik op een dag: ‘Mep maar terug.’ Ik rechtvaardigde mezelf met de redenering: laat ik ze eerst maar sterk en weerbaar maken, dan breng ik ze het andere later wel bij – wie zichzelf wil verliezen, moet wel eerst een ‘zelf’ hebben!

Ik meen het nog ook. En toch – dat voel ik wel - ben ik er daarmee niet uit. Het geloof blijft een zaak van schipperen. Rothuizen verwoordde die onduidelijke positie met de toevoeging: ‘Met de Bergrede kun je niet regeren, maar zonder mag ook niet.’ Van Jezus moet je altijd een beetje ‘last’ blijven houden. Soms klinkt zijn stem via de mond van je eigen kind. Met andere woorden, mevrouw: dan ben ik ook even uitgepraat.