Columns

Zalig Kerstfeest (59)

‘Wat zijn het toch gezellige dagen!’ zei ik enthousiast tegen mijn vrouw. ‘Hoezo?’ vroeg ze. ‘Nou, met al die lichtjes en zo. En er hangt verwachting in de lucht. Gezellig! Heb jij dat niet dan?’ probeerde ik nog even, om haar mee te nemen in mijn enthousiasme. ‘Nee, dit jaar nog niet zo,’ zei ze na enig nadenken. ‘Als al die versiering er in de winkels en huizen niet zou zijn, zou ik het waarschijnlijk niet missen.’

Ik moest even wennen aan die rolverwisseling. Want meestal is mijn vrouw al weken voor 25 december in touw om in en om het huis alles in de juiste kerststemming te brengen. En ik? Altijd druk met het voorbereiden van diensten. De kersttijd brengt voor predikanten stress met zich mee. Er zijn niet alleen veel diensten, er komen ook nog eens veel gasten in de kerk. En met zo’n feest wil je dan extra uitpakken. Geen boerenkool met worst, zeg maar, maar een driegangenmenu. Dus druk, druk, druk.

Maar dit jaar is het anders. Ik kan er meer van genieten. Ik weet ook waarom. Mijn ervaring gaat tellen. Ouder worden heeft ook voordelen. Ik heb al zoveel keer met kerst gepreekt, dat ik al het een en ander heb liggen. Niet dat ik een oude preek tevoorschijn haal. In elke nieuwe gemeente zeg je de dingen weer anders. Gewoon, omdat die gemeente anders is. Maar – en daar zit het voordeel – je hoeft niet meer op een nulpunt te beginnen. Dat haalt druk van de ketel en geeft ruimte om meer te genieten van de aanloop naar kerst.

Genieten van de kersttijd - ik weet dat het heel anders kan. Laatst hoorde ik het nog iemand zeggen: ‘Je zou op 23 december in bed moeten kunnen stappen om pas op 3 januari weer wakker te worden.’ Ik ken het gevoel. Het ligt in de kelders van mijn leven ergens opgeslagen: de ervaring dat kerst een hel kan zijn. Je hebt iets meegemaakt dat alle vreugde in je heeft verpletterd. En nu viert de hele wereld feest. En alle lichtjes lijken alleen maar een accent te zetten op jouw donkerte. Je voelt je afgesneden van alles en iedereen. Verstoten en verdoemd uit de mensengemeenschap. Een buitenste duisternis.

Ik zal die ervaring van heel lang geleden nooit vergeten. Daarom zal ik (hoop ik) altijd gevoelig te blijven voor de situatie van hen voor wie het geen kerstfeest kan worden. Maar dat neemt niet weg dat ik zelf uitkijk naar kerst. Egoïstisch? Nee, dat schuldgevoel laat ik me niet meer aanpraten. Een mens kan lange tijd van geluk verstoken zijn. Maar je moet het geluk ook weer weten te pakken als het zich aandient. Als je met dat geluk maar niet graaiend en gierig omgaat. Want juist wie zijn geluk niet op kan, heeft genoeg om ervan te delen met anderen! Dat lijkt mij in de geest van kerstfeest.

Mijn vrouw heeft de kerstboom inmiddels opgetuigd. Haar kerststemming is dus ook op peil. Ik kijk al uit naar het moment waarop ze zegt: 'Zalig kerstfeest.' Zalig - dat woord gebruiken protestanten alleen voor het leven in het hiernamaals. Maar mijn vrouw is Rooms-katholiek opgevoed. En in de katholieke traditie heerst - meer dan bij protestanten - het besef dat kerst ook een stukje hemel op aarde kan zijn.