Columns

‘Ziezo, de zondag zit erop…’ (89)

Jaren geleden zong het koor van Kinderen voor kinderen een liedje over kinderen die gepest werden met het beroep van hun ouders. Het leed van een aantal kinderen werd in dat liedje verwoord. Ook dat van een domineeskind. ‘Mijn vader die is dominee, daar word ik mee gepest,’ zong een van de kinderen. Waarop een koor van sarrende stemmen inviel met: ‘Ziezo, de zondag zit erop, je vader kan weer naar zijn nest!’

Zelden zag ik het grootste vooroordeel over predikanten korter en scherper verwoord! Trouwens, niet alleen predikantskinderen worden ermee geconfronteerd. ‘Mama, wat doet de dominee voor zijn werk?’ vroeg een kind uit mijn eerste gemeente. ‘Nou, preken, zieke mensen bezoeken, catechisatie geven,’ antwoordde de moeder. ‘Ja, maar wat doet hij nu voor zijn werk?’ De moeder vertelde het me zelf, met een ondertoon van: als het aan kinderen al niet duidelijk gemaakt kan worden…?!

Als predikant moet je dan oppassen om niet krampachtig te gaan bewijzen wat je allemaal doet. Er valt bovendien in te komen dat dit vooroordeel zo wijdverspreid is. De preekstoel is een zichtbare werkplek. Maar wat een predikant door de week doet speelt zich voor een groot deel af in het verborgene. En dan dit: het vooroordeel blijkt wel ergens op gebaseerd!

Laatst las ik de biografie van de Engelse dichter-dominee R.S. Thomas. Hij stond zijn hele leven in plattelandsgemeenten in Wales. Ik was verbaasd toen ik zijn dagindeling las: ’s morgens gedichten schrijven en lezen, ’s middags vogels kijken (hij was een verwoed vogelaar) en ’s avonds gemeenteleden bezoeken. Maar hoe er voor dat laatste nog tijd overbleef is mij een raadsel, want in huize Thomas werd 's avonds om 8 uur pas gedineerd en er werd niet genachtbraakt.

Zou dat de levensstijl van veel Engelse plattelandsdominees zijn geweest? Opvallend is wel dat veel predikanten, om zo te zeggen, een tweede carrière hadden. Zo werd ds. William Keble Martin beroemd om zijn Beknopte Britse flora, waarvoor hij ook nog eens de duizenden tekeningen zelf had gemaakt! Wat geldt voor Engeland gold – zeker in de negentiende eeuw – ook voor Nederland: er bleek genoeg tijd voor andere dingen.

Die tijd is voorbij. Ik heb bijvoorbeeld de indruk dat het steeds minder fulltime predikanten lukt om in de pastorie nog een proefschrift te schrijven. De werkdruk is te groot. Of…ben ik nu toch nog aan het bewijzen dat wij het zo druk hebben? In een ver verleden vond ik het inderdaad belangrijk om dat te laten zien. Maar achteraf denk ik: had ik maar meer tijd in mijn kinderen gestoken. Want laatst hoorde ik van hen dat ook zij gepest werden met mijn beroep. Eén van de twee schudde dat van zich af als een eend het water. Maar de ander niet. Die ging er onder gebukt. Ik heb het niet gemerkt. Ik had het – zeg ik tot mijn spijt - kennelijk te druk met andere dingen.